«Χωρίς αγωνία, θα παρέμβει»: αν η Γαλλία βυθιστεί βαθύτερα στην κρίση χρέους, η ΕΚΤ έχει τρία όπλα για να τη σώσει: το ήπιο, το ισχυρό και το επώδυνο
Μέσα σε λίγες μόνο εβδομάδες, έχει γίνει το επίκεντρο της παγκόσμιας αναταραχής στην αγορά ομολόγων. Με τα 10ετή επιτόκια δανεισμού να κυμαίνονται μεταξύ 4,70% και 5% για αρκετές ημέρες, η Γαλλία βρίσκεται στο στόχαστρο διεθνών επενδυτών που την κάνουν να πληρώσει ακριβά για τα αβυσσαλέα επίπεδα ελλείμματος και χρέους της.
«Η κατάσταση είναι σοβαρή», αναγνώρισε αυτή την εβδομάδα ο Διοικητής της Τράπεζας της Γαλλίας , Εμανουέλ Μουλέν, καθώς το spread (διαφορά επιτοκίων) μεταξύ Γαλλίας και Γερμανίας κυμαίνεται γύρω στις 140 μονάδες βάσης, σε σύγκριση με λιγότερο από 90 μονάδες πριν από ένα μήνα. «Αυτό συνδέεται με το γεγονός ότι έχουμε υψηλότερο έλλειμμα από άλλες χώρες της ευρωζώνης και έχουμε πολιτική αβεβαιότητα που σχετίζεται με την ψηφοφορία για τον προϋπολογισμό», πρόσθεσε.
Και τα χειρότερα μπορεί να μην έχουν έρθει ακόμα. Αρκετοί αναλυτές προειδοποιούν ήδη για την απειλή μιας κρίσης χρέους στη Γαλλία, με κίνδυνο μετάδοσης στην ευρωζώνη. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα εάν δεν προκύψει πολιτική πλειοψηφία μετά τις πιθανές βουλευτικές εκλογές που θα ακολουθήσουν τις προεδρικές εκλογές του 2027. Άλλοι είναι ακόμη πιο απαισιόδοξοι. Ο Ρόμπιν Μπρουκς, οικονομολόγος στο Brookings Institution, δεν μασάει τα λόγια του: «Η Γαλλία βρίσκεται σε κρίση χρέους και δεν υπάρχει αγωνία για το πώς θα καταλήξει. Η ΕΚΤ θα παρέμβει», έγραψε.
Έρχεται η ΕΚΤ να σώσει τη Γαλλία;
Αυτή είναι η αυξανόμενη φήμη που ακούγεται καθημερινά: θα παίξει επιτέλους η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα τον ρόλο του πυροσβέστη, βοηθώντας τη Γαλλία να ηρεμήσει τα επιτόκια; «Η ΕΚΤ δεν είναι εκεί για να αντιμετωπίσει τα δημοσιονομικά προβλήματα των χωρών, είναι εκεί για να καταπολεμήσει τον πληθωρισμό και να διατηρήσει τον πληθωρισμό γύρω στο 2%», απάντησε ο Εμανουέλ Μουλέν.
Αυτό το σενάριο δεν είναι εντελώς απίθανο, ακόμη και αν παραμένει απίθανο σε πολύ βραχυπρόθεσμο ορίζοντα, καθώς η διαφορά επιτοκίων με τη Γερμανία δεν θεωρείται ακόμη αρκετά ανησυχητική για να δικαιολογήσει παρέμβαση:
«Δεν έχουμε φτάσει ακόμα εκεί. Και νομίζω ότι η ΕΚΤ πραγματικά δεν θέλει να στείλει το μήνυμα ότι αυτό θα μπορούσε να συμβεί», προσθέτει ο Anthony Morlet-Lavidalie, οικονομολόγος της Rexecode.
Άλλωστε, τα αυξανόμενα επιτόκια που σταδιακά ασφυκτιούν τη Γαλλία είναι απλώς η συνέπεια της έλλειψης δημοσιονομικής ευθύνης. Ωστόσο, η βιαστική υποστήριξη από τον θεσμό της Φρανκφούρτης θα μπορούσε να εμποδίσει οποιαδήποτε συνειδητοποίηση της κατάστασης: «Δεν πρέπει να συντομεύσουμε τον πόνο, γιατί διαφορετικά δεν θα καταλάβετε. Η αμφιβολία πρέπει να ριζώσει. (...) Δεν μπορούμε να αφήσουμε αυτό να συμβεί ξανά σε δύο χρόνια. Για να συμβεί αυτό, πρέπει να υποφέρουμε αρκετά και ο πληθυσμός πρέπει να καταλάβει την κατάσταση στην οποία βρισκόμαστε», υποστηρίζει ο οικονομολόγος.
Το μέσο «TPI» για την ανακούφιση των πιέσεων στα επιτόκια
Σε ποιο βαθμό όμως μπορεί η ΕΚΤ να παραμείνει ανέπαφη από την αύξηση των γαλλικών επιτοκίων; Σε ένα πρόσφατα δημοσιευμένο σημείωμα, ο οικονομικός σύμβουλος της Ossiam, Patrick Artus, σκιαγραφεί διάφορα πιθανά σενάρια. Το πρώτο είναι το πιο ευνοϊκό: το γαλλικό 10ετές επιτόκιο και το spread του με αυτό της Γερμανίας θα συνεχίσουν να αυξάνονται πριν σταθεροποιηθούν σε υψηλό επίπεδο. Σε αυτό το σενάριο, το γαλλικό χρέος θα γίνει και πάλι ελκυστικό για τους επενδυτές που θα θεωρήσουν την απόδοση αρκετά ελκυστική για να δανείσουν ξανά στη Γαλλία, δεδομένου του κινδύνου που ενέχει.
Εάν η απότομη αύξηση των αποδόσεων των γαλλικών ομολόγων δεν υποχωρήσει, η ΕΚΤ θα μπορούσε να παρέμβει και να ενεργοποιήσει το Μέσο Προστασίας Μεταφοράς (TPI), το οποίο θα αποτελούσε ένα ισχυρό εργαλείο. Συγκεκριμένα, θα τονώσει τη ζήτηση για γαλλικά ομόλογα αγοράζοντας μεγάλες ποσότητες στη δευτερογενή αγορά. Η τιμή του ομολόγου θα αυξηθεί, ενώ η απόδοση, η οποία κινείται προς την αντίθετη κατεύθυνση, θα μειωθεί, μειώνοντας έτσι την πίεση στα επιτόκια.
Σε αντάλλαγμα, η Γαλλία πιθανότατα θα κληθεί να λάβει μέτρα για τη μείωση του δημόσιου ελλείμματός της. «Ωστόσο, δεδομένου του πολύ υψηλού οικονομικού βάρους της Γαλλίας και, κατά συνέπεια, της διαπραγματευτικής της δύναμης, καθώς και της ικανότητάς της να επιδεικνύει την απειλή της χρεοκοπίας, είναι πιθανό οι όροι που έθεσε η ΕΚΤ για την ενεργοποίηση του IPT υπέρ της Γαλλίας να μην είναι πολύ περιοριστικοί», σημειώνει ο Patrick Artus.
Κριτήρια που δεν πληρούνται από τη Γαλλία
Η Διαδικασία Υπερβολικού Ελλείμματος (ΔΥΕ), η οποία δεν έχει χρησιμοποιηθεί ποτέ από τη δημιουργία της το 2022, στοχεύει, κατ' αρχήν, στο να «αποτρέψει τα επιτόκια μιας χώρας από το να γίνουν τόσο υψηλά» ώστε οι αποφάσεις νομισματικής πολιτικής της ΕΚΤ «να γίνουν ανεπαίσθητες σε αυτήν τη χώρα», εξηγεί ο Πάτρικ Άρτους. Αλλά για να επωφεληθεί μια χώρα από αυτήν, πρέπει θεωρητικά να πληροί διάφορα κριτήρια. Αυτή η θεραπεία προορίζεται για χώρες που δεν έχουν διαρθρωτικά προβλήματα δημόσιων οικονομικών και που «αντιμετωπίζουν αδικαιολόγητες και άτακτες οικονομικές αναταραχές», όπως επισημαίνει έκθεση της Γερουσίας . Όσοι επωφελούνται από αυτήν δεν μπορούν επομένως να υποβληθούν σε διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος. Εν ολίγοις, αυτά τα κριτήρια καθιστούν τη Γαλλία μη επιλέξιμη με την πρώτη ματιά.
Ωστόσο, οι περισσότερες από αυτές τις απαιτήσεις παραμένουν, στην πράξη, «σχετικά ασαφείς», σημείωσε η Γερουσία. Συνέχισε: «Στην πραγματικότητα, το κριτήριο του ΔΠΔ σχετικά με τη συμμόρφωση με το δημοσιονομικό πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης συνεπάγεται είτε τη μη υπαγωγή σε διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος (κάτι που ισχύει για τη Γαλλία από τις 19 Ιουνίου), είτε τη θετική ανταπόκριση στις συστάσεις του Συμβουλίου. Αυτή η τελευταία προϋπόθεση αφήνει έτσι περιθώρια ελιγμών και ερμηνείας για το Διοικητικό Συμβούλιο».
Όταν ρωτήθηκε από το Reuters , ο Carsten Brzerski, οικονομολόγος της ING, υποστήριξε ότι μια αύξηση των spreads των επιτοκίων, «υποδεικνύοντας μετάδοση σε αρκετές χώρες της ευρωζώνης, θα ήταν ένα πιο πειστικό επιχείρημα υπέρ του IPT». Ωστόσο, «ακόμα και σε αυτή την περίπτωση, το IPT δεν θα ήταν απαραίτητα η πρώτη επιλογή», καθώς «η ΕΚΤ θα μπορούσε πρώτα να τερματίσει την ποσοτική σύσφιξη και να επανεπενδύσει τα ομόλογα που λήγουν κατά την κρίση της». Αυτή θα ήταν η πιο ήπια προσέγγιση.
Από το 2022, η ΕΚΤ έχει σταδιακά μειώσει τις αγορές κρατικών ομολόγων. Τώρα, όταν ένα ομόλογο που κατέχει λήγει και η κυβέρνηση το αποπληρώνει, δεν επαναχρησιμοποιεί πλέον αυτά τα χρήματα για να αγοράσει νέα. Για να περιορίσει την άνοδο των επιτοκίων, θα μπορούσε επομένως να αποφασίσει να επαναλάβει την επένδυση αυτών των κεφαλαίων στο χρέος των ευρωπαϊκών χωρών. Η επιστροφή αυτού του σημαντικού αγοραστή θα βοηθούσε στη μείωση των επιτοκίων δανεισμού σε ολόκληρη την ευρωζώνη, όχι μόνο στη Γαλλία. Αυτή η λύση πιθανότατα θα ήταν πιο αποδεκτή από τις χώρες της βόρειας Ευρώπης, οι οποίες παραδοσιακά ήταν εχθρικές στις στοχευμένες παρεμβάσεις της ΕΚΤ. Ωστόσο, υπάρχει ένας σημαντικός περιορισμός: εάν τα γαλλικά και τα γερμανικά επιτόκια μειωθούν κατά το ίδιο ποσό, το spread μεταξύ των δύο θα παρέμενε αμετάβλητο.
Το OMT, το απόλυτο (και επώδυνο) όπλο της ΕΚΤ
Τέλος, υπάρχει το τελευταίο σενάριο, το οποίο είναι και το πιο κρίσιμο. Αυτό είναι εκείνο στο οποίο η πολιτική και δημοσιονομική κατάσταση στη Γαλλία ανησυχεί τους επενδυτές σε σημείο που να προκαλεί την κατάρρευση της ζήτησης για γαλλικά ομόλογα. «Αυτό θα συνεπαγόταν μια ταχεία στροφή προς μια πολιτική δημοσιονομικής λιτότητας, με τις συνέπειες που παρατηρήθηκαν στις χώρες της Νότιας Ευρώπης» κατά τη διάρκεια της κρίσης δημόσιου χρέους στις αρχές της δεκαετίας του 2010, προειδοποιεί ο Patrick Artus.
Σε αυτήν την περίπτωση, ένα άλλο μέσο της ΕΚΤ πιθανότατα θα ενεργοποιηθεί ως έσχατη λύση: η Άμεση Νομισματική Συναλλαγή (OMT). Σε αντίθεση με την Άμεση Νομισματική Συναλλαγή (IPT), αυτό το πρόγραμμα απεριόριστων αγορών ομολόγων ξεκινά κατόπιν αιτήματος της χώρας που αντιμετωπίζει δυσκολίες και σε αντάλλαγμα για ένα γνήσιο σχέδιο δημοσιονομικής προσαρμογής που περιλαμβάνει δραστικές διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις. Αυτό έχει «δυσανικές βραχυπρόθεσμες συνέπειες (αυξημένη ανεργία, μείωση της οικονομικής δραστηριότητας) και ευνοϊκές μακροπρόθεσμες συνέπειες (χαμηλότερα επιτόκια, επιστροφή στην ανάπτυξη)», σημειώνει ο Patrick Artus.
Το πρόβλημα είναι ότι όλα αυτά τα εργαλεία που ήταν διαθέσιμα στην ΕΚΤ «σχεδιάστηκαν για μικρότερα κυρίαρχα κράτη», προειδοποιεί η Barclays σε σημείωμά της. Είναι αδύνατο να συγκρίνουμε τη Γαλλία με την Ελλάδα εκείνη την εποχή. Με άλλα λόγια, τα ποσά που απαιτούνταν για την επαναγορά των ομολόγων της θα ήταν κολοσσιαία και μπορεί να μην ήταν αρκετά για να καταστείλουν την δυσπιστία των επενδυτών απέναντι στη Γαλλία και τις διαρθρωτικές δημοσιονομικές δυσκολίες της. Το «όριο πέρα από το οποίο ένα πρόβλημα καθίσταται μη διαχειρίσιμο είναι επομένως χαμηλότερο για τη Γαλλία από ό,τι ήταν για την Ελλάδα: η Γαλλία είναι «πολύ μεγάλη για να αποτύχει» αλλά και « πολύ μεγάλη για να διασωθεί »», καταλήγει η Barclays, διευκρινίζοντας παράλληλα ότι είμαστε ακόμα «πολύ μακριά από αυτό το όριο σήμερα».
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου