«Η Ελλάδα μπορεί να βασιστεί στην αλληλεγγύη της Γερμανίας»
Συνέντευξη με την Υπουργό Εξωτερικών Annalena Baerbock , που δημοσιεύτηκε στην ελληνική εφημερίδα Τα Νέα στις 28 Ιουλίου 2022.
Ερώτηση: Κυρία Υπουργέ, η πρώτη σας επίσκεψη στην Ελλάδα έρχεται σε μια περίοδο που ο πόλεμος της Ρωσίας μαίνεται στην Ουκρανία και η ΕΕ επιβάλλει το ένα πακέτο κυρώσεων μετά το άλλο στη Ρωσία. Αυτές οι κυρώσεις προκαλούν δυσκολίες όχι μόνο στη Ρωσία, αλλά και στους πολίτες της Ευρώπης. Πόσο μπορεί να αντέξει η Ευρώπη την πίεση;
Μπάερμποκ: Για όσο μας χρειάζεται η Ουκρανία. Ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών μόλις είπε στην πραγματικότητα ότι στόχος του Πούτιν δεν είναι μόνο να υποτάξει την Ουκρανία και να στερήσει από τον λαό της το δικαίωμά του στη δημοκρατική αυτοδιάθεση. Θέλει επίσης η εισβολή του να στοχεύσει την Ευρώπη, το ειρηνευτικό έργο που μας έφερε εδώ και δεκαετίες ασφάλεια και ελευθερία. Εμείς οι Ευρωπαίοι αισθανόμαστε όχι μόνο τον αντίκτυπο των κυρώσεων, αλλά παρατηρούμε επίσης πώς η Ρωσία σπάει την παράδοση της ειρηνικής συνύπαρξης στην ήπειρό μας. Ο Πούτιν χρησιμοποιεί την ενέργεια ως όπλο. Μειώνει άσκοπα τις προμήθειες φυσικού αερίου στην Ευρώπη.
Ναι, πληρώνουμε κι εμείς ένα τίμημα για την αντίστασή μας στην επιθετικότητα της Ρωσίας – ειδικά στη Γερμανία, όπου με τις δεκαετίες εξαρτηθήκαμε από το ρωσικό αέριο. Αλλά αν υποχωρούσαμε τώρα, η τιμή θα ήταν ακόμα πολύ υψηλότερη. Θέλω τα παιδιά μας να μεγαλώσουν με ειρήνη και ασφάλεια, όπως ακριβώς κάναμε εμείς – και όχι σε έναν κόσμο στον οποίο ο πόλεμος έχει γίνει και πάλι ένα κανονικό πολιτικό όργανο, στον οποίο η Ευρώπη αφήνει τον εαυτό της να εκβιαστεί κατά την ιδιοτροπία οποιουδήποτε περαστικού αυταρχικού Ερώτηση: Ακολουθείτε μια πορεία που υπαγορεύεται από την εξωτερική πολιτική σας που βασίζεται στις αξίες. Τι σημαίνει όμως «πολιτική βασισμένη στις αξίες» όσον αφορά τον Ερντογάν και την αμφισβήτησή του στην κυριαρχία των ελληνικών νησιών στο Αιγαίο, με τους χάρτες του κυβερνητικού εταίρου του που δείχνουν όλα τα νησιά του ανατολικού Αιγαίου από τη Λέσβο έως τη Ρόδο να ανήκουν στην Τουρκία;
Baerbock: Σεβασμός του διεθνούς δικαίου και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Αυτό περιμένουμε από τους συμμάχους και τους φίλους μας, καθώς και από όλες τις άλλες χώρες. Η Ελλάδα και η Τουρκία είναι και οι δύο εταίροι στο ΝΑΤΟ . Τα μέλη μιας συμμαχίας συλλογικής άμυνας δεν απειλούν το ένα το άλλο, αλλά αποδέχονται και σέβονται ο ένας την κυριαρχία του άλλου. Φυσικά, δεν μπορείς να επιλέξεις τους γείτονές σου και δεν μπορείς να αλλάξεις γεωγραφία. Γι' αυτό, κατά τη γνώμη μου, είναι απολύτως σωστό να καταστήσουμε σαφές ότι είστε ανοιχτοί στο διάλογο, όπως έχει κάνει επανειλημμένα η ελληνική κυβέρνηση τα τελευταία χρόνια. Η Ελλάδα μπορεί να βασιστεί στην αλληλεγγύη της Γερμανίας σε αυτό το θέμα.
Ερώτηση: Η πώληση έξι υπερσύγχρονων υποβρυχίων σε μια χώρα, την Τουρκία, η οποία απειλεί το κράτος μέλος της ΕΕ την Ελλάδα με «casus belli» δεν ταιριάζει ιδιαίτερα σε μια πολιτική που βασίζεται σε αξίες...
Baerbock: Αυτό το έργο συμφωνήθηκε πριν από σχεδόν 15 χρόνια και τώρα πρακτικά έχει ολοκληρωθεί. Αλλά οι εταίροι του ΝΑΤΟ δεν πρέπει να επιδίδονται σε στρατιωτικές στάσεις ο ένας εναντίον του άλλου. Αυτό ισχύει για όλα τα μέλη. Αυτό είναι το κριτήριο της εξωτερικής μας πολιτικής, συμπεριλαμβανομένης της πολιτικής μας για τις εξαγωγές όπλων.
Ερώτηση: Η Ελλάδα, με τα εξωτερικά της σύνορα της ΕΕ , φέρει το κύριο βάρος των μεταναστευτικών ροών και ο Ερντογάν έχει ήδη επανειλημμένα χρησιμοποιήσει τους πρόσφυγες ως τρόπο να μας ασκήσει πίεση. Δημοσιεύματα ευρωπαϊκών μέσων ενημέρωσης αποκάλυψαν επίσης ένα μειονέκτημα στον τρόπο με τον οποίο οι ελληνικές αρχές αντιμετωπίζουν τους πρόσφυγες. Θα ρίξετε μόνοι σας μια ματιά στην προσφυγική κατάσταση στην Ελλάδα;
Baerbock: Ναι. Καταρχήν, δεν είμαι μεγάλος οπαδός της αφηρημένης χάραξης πολιτικής σε κλιματιζόμενα γραφεία. Η χάραξη πολιτικής απαιτεί από εσάς να βλέπετε τα πράγματα μόνοι σας. Και είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς, από το Βερολίνο, πόσο μεγάλη δουλειά έχει αναλάβει η Ελλάδα για εμάς τους υπόλοιπους. Όποιος θέλει η Ευρώπη να μην έχει εσωτερικά σύνορα πρέπει να αποδεχθεί ότι η προστασία των εξωτερικών της συνόρων είναι καθήκον της Ένωσης στο σύνολό της. Για αυτόν τον λόγο, υποστηρίζω μεγαλύτερη αλληλεγγύη εντός της ΕΕκαι περισσότερη υποστήριξη για την Ελλάδα. Ταυτόχρονα, το να λέμε ότι πρέπει να προστατεύουμε τα ανθρώπινα δικαιώματα, χωρίς αν ή αλλά, δεν είναι ένα αφηρημένο ζήτημα. Διακυβεύονται ανθρώπινες ζωές, το μέλλον ανδρών, γυναικών και παιδιών. Οι ευρωπαϊκές μας αξίες ισχύουν και στα εξωτερικά μας σύνορα. Αν δεν τους υπερασπιστούμε εκεί, δεν θα επιβιώσουν. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο είμαι τόσο ανένδοτος στις εκκλήσεις μου για κοινές ευρωπαϊκές επιχειρήσεις θαλάσσιας διάσωσης και απορρίπτω κάθε απωθήσεις Ερώτηση: Οι διμερείς σχέσεις μεταξύ Γερμανίας και Ελλάδας υπέφεραν πολύ κατά τη διάρκεια της κρίσης στην ευρωζώνη της περασμένης δεκαετίας. Ακόμη και τώρα, σημειώνεται αργή πρόοδος στο πλαίσιο του Διμερούς Σχεδίου Δράσης. Πώς μπορεί να επιταχυνθεί η πρόοδος;
Baerbock:Με τη μετάβαση στην πρακτική δράση. Πονάω όταν ακούω πόσο βαθιές είναι οι πληγές, ακόμα και σήμερα, οι πληγές που προκαλούνται όχι μόνο από ορισμένες αποφάσεις χρηματοοικονομικής πολιτικής, αλλά και από τη στάση ορισμένων πολιτικών και πώς έχουν επηρεάσει τις σχέσεις όχι μόνο μεταξύ Βερολίνου και Αθήνας αλλά και μεταξύ των ανθρώπων. Νομίζω ότι πολλοί άνθρωποι στη Γερμανία δεν το γνωρίζουν καν αυτό. Γι' αυτό θεωρώ ζωτικής σημασίας όχι μόνο τη διεξαγωγή διακυβερνητικών διαβουλεύσεων, αλλά και το να ξαναμιλήσουν οι άνθρωποι μεταξύ τους, ειδικά για τα θέματα που θα διαμορφώσουν το μέλλον. Θέλουμε να συνεργαστούμε για να δημιουργήσουμε την ενεργειακή μετάβαση και την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή μέσω συγκεκριμένων έργων: Η Volkswagen βοηθά το νησί της Αστυπάλαιας να στραφεί πλήρως στην ηλεκτροκίνηση. Στην Κοζάνη, γερμανική εταιρεία βοήθησε στην κατασκευή ενός από τα μεγαλύτερα ηλιακά πάρκα στην Ευρώπη. Και τα υπουργεία Ενέργειας μας εργάζονται από κοινού για να θέσουν τις προϋποθέσεις-πλαίσιο για μια μαζική επέκταση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Οι τρέχουσες ξηρασίες και οι δασικές πυρκαγιές σε ολόκληρη σχεδόν την Ευρώπη δείχνουν πόσο επειγόντως πρέπει να δράσουμε. Λαμβάνοντας ταυτόχρονα υπόψη την επόμενη γενιά. Χαίρομαι που μόλις συμφωνήσαμε για τα συνεχιζόμενα καθήκοντα του Γερμανοελληνικού Γραφείου Νεολαίας.
Ερώτηση: Η Ελλάδα θεωρεί ότι οι αξιώσεις της από τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο είναι ακόμη εκκρεμείς, ενώ η Γερμανία θεωρεί ότι αυτό το κεφάλαιο έχει κλείσει. Εσείς και οι Πράσινοι υιοθετήσατε μια πιο διαφωτισμένη προσέγγιση, ειδικά όσον αφορά τα αναγκαστικά δάνεια. Πρέπει να κάνετε κουπί τώρα που έχετε μετακομίσει από την αντιπολίτευση στην κυβέρνηση;
Baerbock: Πολλοί Γερμανοί γνωρίζουν και αγαπούν την Ελλάδα ως έναν υπέροχο προορισμό διακοπών, αλλά πολύ λιγότεροι γνωρίζουν την έκταση της βαρβαρότητας και το τι συνέβη υπό την κυριαρχία του τρόμου στη Γερμανία κατά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο. Το να κρατάω ζωντανή τη μνήμη αυτής της περιόδου είναι ένα θέμα που με ενδιαφέρει. Γι' αυτό ξεκινώ σήμερα την επίσκεψή μου στην Αθήνα στο πρώην διοικητήριο της πόλης και στο μνημείο του Ολοκαυτώματος. Καμία γραμμή δεν μπορεί ποτέ να τεθεί υπό την ευθύνη μας για το παρελθόν μας. Θέλω η επίσκεψή μου να γίνει αντιληπτή ως η αρχή μιας βαθύτερης κοινής εξερεύνησης αυτού του παρελθόντος, ακόμη κι αν εμείς, ως νέα γερμανική κυβέρνηση, δεν έχουμε αλλάξει τη νομική μας θέση.
Συνέντευξη του Γεώργιου Παππά
Ν. ΔΕΝΔΙΑΣ: Αγαπητή Αnnalena,
